با افزایش سن و فرآیند پیری، غضروفهای موجود در مفاصل به تدریج دچار آسیب و فرسایش میشوند. آرتروز زانو، یکی از شایعترین انواع بیماریهای مفصلی، ناشی از تخریب تدریجی مفاصل است. این بیماری به عنوان یک عارضه پیشرونده شناخته میشود که با پیشرفت آن، استخوانها و مفاصل زانو نیز تحت تأثیر قرار گرفته و آسیبهای جدیتری را متحمل میشوند. در چنین شرایطی، فرد در معرض خطر ساییدگی زانو قرار میگیرد که باعث زانو درد می شود.
ساییدگی مفصل زانو، که یکی از رایجترین اشکال آرتروز محسوب میشود، معمولاً به دلیل نازک شدن لایه غضروفی بین مفاصل و ساییده شدن استخوانها بر روی یکدیگر ایجاد میشود. در بیشتر موارد، درمان این عارضه با روشهای غیرجراحی انجام میگیرد. پزشک متخصص در ابتدا سعی میکند با استفاده از روشهایی مانند دارودرمانی، تجویز کفیهای طبی و سایر اقدامات محافظهکارانه، به بهبود و کنترل این اختلال بپردازد.
آرتروز زانو چیست؟
آرتروز زانو بیماری است که در اثر تخریب غضروف مفصل زانو ایجاد میشود. با از بین رفتن این غضروف، استخوانهای تشکیلدهنده مفصل زانو به یکدیگر ساییده شده و اصطکاک ایجاد میکنند. این اصطکاک منجر به آسیب، سفتی و تورم در ناحیه زانو میشود. اگرچه آرتروز زانو به طور کامل قابل درمان نیست، اما روشهایی وجود دارند که میتوانند علائم بیماری را تسکین داده و سرعت پیشرفت آن را کاهش دهند.
در صورت ابتلا به آرتروز زانو، ساختارهای مختلف مفصل زانو دچار آسیب میشوند. بخشی از غضروف که به طور طبیعی باعث حرکت روان استخوانها روی یکدیگر میشود، از بین میرود. علاوه بر این، شکل استخوانها ممکن است تغییر کند و زائدههای استخوانی به نام "استئوفیت" (خار استخوان) تشکیل شوند. همچنین، غشاهای پوشاننده مفصل زانو ممکن است ملتهب شوند. این تغییرات بر عملکرد زانو تأثیر گذاشته و علائمی مانند درد و سفتی مفصل را به همراه دارند.
آرتروز زانو عمدتاً افراد بالای ۵۰ سال را تحت تأثیر قرار میدهد و با افزایش سن، احتمال ابتلا به آن بیشتر میشود. این بیماری بسیار شایع است و حدود ۴۶ درصد از افراد در طول زندگی خود به آن مبتلا میشوند.
هدف از درمان آرتروز زانو بدون عمل جراحی چیست؟
هدف اصلی از درمان آرتروز زانو، به روشهای غیرجراحی، کاهش درد، بهبود تحرک و تقویت مفاصل، و همچنین کنترل و مدیریت بهتر بیماری است. پزشک متخصص برای کمک به تسکین درد بیمار، پیشگیری از آسیب بیشتر به مفاصل، و کاهش التهاب ناشی از آرتروز، گزینههای درمانی مختلفی را پیشنهاد میکند.
درمان آرتروز زانو ممکن است شامل ترکیبی از روشهای مختلف باشد، از جمله استراحت و کاهش فعالیتهای سنگین، کاردرمانی برای بهبود عملکرد در فعالیتهای روزمره، استفاده از کمپرس سرد یا گرم، محافظت از مفاصل در برابر آسیبهای بیشتر، انجام تمرینات ورزشی مناسب، مصرف داروهای مسکن و ضدالتهاب، و .... معمولاً برنامه درمانی که پزشک ارائه میدهد، ترکیبی از چندین روش فوق را شامل میشود.
به طور کلی، درمان آرتروز میتواند به کاهش درد و سفتی مفاصل کمک کند، اما ممکن است بیماری به مرور زمان پیشرفت کرده یا تشدید شود. با این حال، رویکردهای درمانی جدید و پیشرفتهتر ممکن است سرعت پیشرفت بیماری را کاهش داده یا حتی آن را متوقف کنند.
عوامل مؤثر در ابتلا به آرتروز زانو
۱. سن: با افزایش سن، احتمال بروز آرتروز زانو بیشتر میشود و علائم آن به تدریج ظاهر میگردد.
۲. ژنتیک: افرادی که بهطور ارثی دارای غضروف مفصلی با استحکام کمتر هستند، ممکن است زودتر به آرتروز مبتلا شوند.
۳. جنسیت: آرتروز زانو در زنان شایعتر از مردان است.
۴. اضافه وزن و چاقی: چاقی یکی از عوامل مهم در ابتلا به آرتروز زانو محسوب میشود و میتواند علائم بیماری را تشدید کند. همچنین، پاسخ به درمانهای غیرجراحی در افراد چاق معمولاً کمتر از افراد لاغر است.
۵. بیماریهای زمینهای: بیماریهایی مانند روماتیسم مفصلی و اختلالات متابولیک نظیر دیابت میتوانند خطر ابتلا به آرتروز زانو را افزایش دهند.
۶. آسیبهای مکرر به زانو: فعالیتهای سنگین، بلند کردن اجسام سنگین، زانو زدنهای مکرر و برخی مشاغل سخت میتوانند باعث آسیبهای مکرر به زانو شوند و حتی در سنین پایینتر، منجر به آرتروز زودرس گردند.
آرتروز زانو چه علائمی دارد؟
ممکن است بهتدریج ظاهر شده و با پیشرفت بیماری تشدید شوند.
برخی از شایعترین علائم آن عبارتند از:
درد: احساس درد در ناحیه زانو، بهویژه هنگام راهرفتن، دویدن، یا انجام فعالیتهای روزمره. این درد ممکن است پس از استراحت یا در طول شب نیز احساس شود.
خشکی مفصل: خشکی و سفتی مفصل زانو، بهخصوص پس از بیدار شدن از خواب یا دورههای طولانی کمتحرکی.
تورم: تورم و التهاب در اطراف مفصل زانو به دلیل تجمع مایع در مفصل.
کاهش دامنه حرکتی: محدودیت در حرکت زانو و مشکل در خم و راست کردن کامل پا.
ضعف و ناپایداری: احساس ضعف یا ناپایداری در زانو، گاهی اوقات همراه با احساس خالی کردن زانو.
صدای مفصل: شنیدن صداهای تقتق یا سایش هنگام حرکت دادن زانو.
تغییر شکل مفصل: در موارد پیشرفته، ممکن است تغییر شکل مفصل زانو (مانند پرانتزی شدن پاها) مشاهده شود.
مشکل در انجام فعالیتها: مشکل در انجام فعالیتهایی مانند بالا رفتن از پله، بلند شدن از صندلی، یا راهرفتن روی سطوح ناهموار.
اگر این علائم را تجربه میکنید، مراجعه به پزشک برای تشخیص دقیق و دریافت درمان مناسب ضروری است.
جدیدترین روشهای درمان آرتروز زانو بدون جراحی با استفاده از فوت اسکن
فوت اسکن (Foot Scan) یا اسکن کف پا، یک روش پیشرفته و غیرتهاجمی است که با تحلیل دقیق الگوی راهرفتن و توزیع فشار روی کف پا، به تشخیص و درمان مشکلات مرتبط با مفاصل، از جمله آرتروز زانو کمک میکند. این روش میتواند در طراحی درمانهای غیرجراحی مؤثر باشد. در ادامه برخی از جدیدترین روشهای درمان آرتروز زانو با استفاده از فوت اسکن آورده شده است:
۱. ساخت آرتزهای سفارشی (کفیهای طبی)
با استفاده از دادههای فوت اسکن، کفیهای طبی کاملاً متناسب با ساختار پای بیمار طراحی میشوند. این کفیها به توزیع مناسب فشار روی پا و زانو کمک کرده و از ساییدگی بیشتر مفصل جلوگیری میکنند. این روش می تواند به کاهش درد و بهبود عملکرد زانو کمک کند.
۲. اصلاح الگوی راهرفتن (Gait Analysis)
فوت اسکن با تحلیل دقیق الگوی راهرفتن، نقاطی که فشار بیشازحد به زانو وارد میشود را شناسایی میکند. سپس با تمرینات اصلاحی و تغییر در نحوه راهرفتن، فشار روی مفصل زانو کاهش یافته و پیشرفت آرتروز کند میشود.
۳. برنامههای ورزشی شخصیسازیشده
با توجه به دادههای فوت اسکن، برنامههای ورزشی متناسب با شرایط بیمار طراحی میشود. این تمرینات به تقویت عضلات اطراف زانو، بهبود دامنه حرکتی و کاهش درد کمک میکنند.
۴. استفاده از کفشهای طبی
بر اساس نتایج فوت اسکن، کفشهای طبی مناسب برای بیمار تجویز میشود. این کفشها با حمایت از قوس کف پا و توزیع فشار، از وارد آمدن استرس اضافی به زانو جلوگیری میکنند.
۵. پایش پیشرفت درمان
فوت اسکن به پزشکان امکان میدهد تا پیشرفت درمان را بهطور دقیق پایش کنند. با انجام اسکنهای دورهای، تغییرات در توزیع فشار و الگوی راهرفتن بررسی شده و در صورت نیاز، درمانها بهروزرسانی میشوند.
اگر از آرتروز زانو رنج میبرید، استفاده از فوت اسکن میتواند به عنوان یک روش مدرن و مؤثر، به بهبود کیفیت زندگی شما کمک کند. برای دریافت مشاوره و شروع درمان، به کلینیک سلامت پا پردیس در تهران و کرج مراجعه کنید.
نظر شما