به گزارش خبرگزاری ایمنا، براساس گزارش رسانههای بینالمللی از جمله المیادین و آکسیوس، ایران و ایالات متحده با میانجیگری پاکستان در آستانه امضای یک یادداشت تفاهم موقت و چارچوبی با هدف تمدید آتشبس ۶۰ روزه و کاهش تنشهای منطقهای قرار دارند. این طرح یک توافق نهایی نیست و بندهای مربوط به پرونده هستهای از آن تفکیک شده تا در بازهای جداگانه پیگیری شود.
مفاد اصلی پیشنویس تفاهمنامه احتمالی
رسانه آمریکایی آکسیوس مفادی از این توافق احتمالی را منتشر کرده است که با توجه به سابقه انتشار اخبار کذب و با سوگیری آمریکایی-صهیونیستی این خبرگزاری، قابل اتکا نیست.
المیادین نوشت: «آکسیوس به نقل از یک مقام آمریکایی آگاه از مذاکرات گزارش داد که ایالات متحده و ایران به یک پیشنویس توافق نزدیک شدهاند؛ توافقی که میتواند به بازگشایی تنگه هرمز، کاهش فشار بر بازار جهانی نفت و آغاز دور تازهای از گفتوگوها درباره برنامه هستهای تهران منجر شود.
بر اساس این گزارش، توافق پیشنهادی که میانجیها و دونالد ترامپ گفتهاند شاید از روز یکشنبه اعلام شود، شامل یک چارچوب آتشبس ۶۰ روزه است که در صورت توافق دو طرف، امکان تمدید آن وجود خواهد داشت. با این حال، مقامها تأکید کردهاند که مذاکرات همچنان ادامه دارد و احتمال شکست توافق پیش از نهایی شدن آن وجود دارد.
این مقام آمریکایی گفته است دو طرف قرار است یک «یادداشت تفاهم» امضا کنند که بر اساس آن ایران تنگه هرمز را بازگشایی کرده، مینهای دریایی کارگذاریشده در این آبراه را جمعآوری میکند و اجازه ازسرگیری آزادانه رفتوآمد کشتیها را میدهد. در مقابل، واشنگتن محاصره بنادر ایران را متوقف کرده و معافیتهایی از تحریم صادر میکند تا تهران بتواند آزادانه نفت صادر کند.
به گفته این مقام، چنین توافقی میتواند اقتصاد ایران را به شکل قابلتوجهی تقویت کند، اما همزمان با بازگشت جریان نفت از یکی از مهمترین مسیرهای راهبردی جهان، موجب ثبات بازار جهانی انرژی نیز خواهد شد.
بیشتر بخوانید: سردار کوثری: مذاکره باید با دریافت تضمینهای قطعی باشد، نه وعدههای سیاسی و امضای بیاعتبار
تعهدات هستهای و کاهش تحریمها
این مقام آمریکایی گفته است: «هرچه ایران سریعتر مینها را جمع کند و کشتیرانی را از سر بگیرد، محاصره هم سریعتر برداشته خواهد شد.» او تأکید کرده که مبنای توافق، اصل «اقدام در برابر امتیاز» است.
طبق این گزارش، ایران خواستار آزادسازی فوری داراییها و رفع دائمی تحریمها بوده، اما آمریکا این درخواست را نپذیرفته و اعلام کرده امتیازات اقتصادی گستردهتر تنها پس از اجرای اقدامات قابلراستیآزمایی از سوی ایران ارائه خواهد شد.
پیشنویس توافق همچنین شامل تعهد ایران به نرفتن به سمت سلاح هستهای و مذاکره درباره تعلیق غنیسازی اورانیوم و خارج کردن ذخایر اورانیوم با غنای بالا است.
دو منبع مطلع از مذاکرات نیز گفتهاند ایران از طریق میانجیها بهصورت شفاهی درباره میزان امتیازاتی که حاضر است در زمینه غنیسازی و مواد هستهای بدهد، اطمینانهایی ارائه کرده است.
طبق این گزارش، در طول دوره ۶۰ روزه، آمریکا درباره کاهش بیشتر تحریمها و آزادسازی داراییهای ایران مذاکره خواهد کرد، اما اجرای این اقدامات به توافق نهایی و امکان راستیآزمایی مستقل آن وابسته خواهد بود.
همچنین در این دوره، نیروهای نظامی آمریکا در منطقه باقی خواهند ماند و هرگونه خروج نظامی به اجرای موفق توافق جامع نهایی منوط میشود.
جنگ لبنان هم در متن توافق
گزارش آکسیوس میگوید پیشنویس یادداشت تفاهم شامل بندهایی برای پایان دادن به جنگ اسرائیل علیه لبنان نیز هست.
بر اساس این گزارش، بنیامین نتانیاهو نخستوزیر اسرائیل در تماس تلفنی روز شنبه با ترامپ نسبت به این بخش از توافق ابراز نگرانی کرده است. یک مقام آمریکایی گفته نتانیاهو به دیگر بندهای طرح نیز اعتراض داشته، اما گفتوگو «محترمانه» بوده است.
این مقام آمریکایی تأکید کرده توافق به معنای «آتشبس یکطرفه» نیست و اسرائیل در صورت تلاش حزبالله برای تجدید تسلیح یا انجام حملات، حق واکنش خواهد داشت.
او به نقل از آکسیوس گفته است: «اگر حزبالله رفتار کند، اسرائیل هم رفتار خواهد کرد.»
حمایت منطقهای و نقش پاکستان
طبق گزارش آکسیوس، این تلاش دیپلماتیک از حمایت چندین رهبر عرب و مسلمان نیز برخوردار شده است. ترامپ روز شنبه در تماس تلفنی با سران منطقه درباره این طرح گفتوگو کرده بود.
محمد بن زاید آل نهیان، رئیس امارات که معمولاً از چهرههای سختگیر منطقه در قبال ایران شناخته میشود، از جمله حامیان توافق بوده است. رهبران عربستان سعودی، قطر، مصر، ترکیه و پاکستان نیز در این تماس حضور داشتهاند.
این گزارش میافزاید پاکستان به میانجی اصلی مذاکرات تبدیل شده و عاصم منیر، فرمانده ارتش پاکستان، روزهای جمعه و شنبه به تهران سفر کرده تا برای نهاییسازی توافق تلاش کند.
مقامهای مطلع گفتهاند ترامپ در روزهای اخیر میان دو گزینه «مسیر دیپلماتیک» و «حمله گسترده به ایران» در نوسان بوده، اما تا عصر شنبه بیشتر به سمت راهحل مذاکرهای متمایل شده است.
کاخ سفید امیدوار است اختلافات باقیمانده ظرف چند ساعت حل شود و توافق رسمی روز یکشنبه اعلام شود.
توافق قطعی شده است؟
در عین حال، مقامهای آمریکایی تأکید کردهاند این توافق همچنان شکننده است. مقام آمریکایی گفته واشنگتن ممکن است پیش از پایان دوره ۶۰ روزه، اگر به این نتیجه برسد که ایران در موضوع هستهای جدی مذاکره نمیکند، از توافق خارج شود.
با این حال، مقامهای آمریکایی معتقدند وضعیت دشوار اقتصادی ایران ممکن است در نهایت تهران را به سمت توافقی گستردهتر برای رفع تحریمها و آزادسازی داراییهای بلوکهشده سوق دهد.
این مقام گفته است: «جالب خواهد بود ببینیم ایران واقعاً تا چه اندازه حاضر است پیش برود، اما اگر بخواهد مسیرش را تغییر دهد، این مرحله جدید آن را وادار به تصمیمهای مهمی درباره آینده کشور خواهد کرد.»
به گفته مشاوران ترامپ، رئیسجمهور آمریکا آماده است در صورت پذیرش خواستههای واشنگتن درباره برنامه هستهای، روابط با ایران را وارد مرحلهای تازه کند. آنها معتقدند ترامپ ظرفیت اقتصادی ایران را «بسیار بزرگ» میداند و در صورت دستیابی به توافق نهایی، امکان عادیسازی گستردهتر روابط را محتمل میبیند.
این مقام آمریکایی در پایان گفته است: «بیبی (نتانیاهو) ملاحظات داخلی خودش را دارد، اما ترامپ باید به منافع آمریکا و اقتصاد جهانی فکر کند.»»
بیشتر بخوانید: پزشکیان: بدون اذن رهبری هیچ تصمیمی گرفته نخواهد شد
بخشی از داراییهای بلوکه شده ایران باید در گام اول آزاد شود
اگرچه هیچ رسانه رسمی و مسئولان جمهوری اسلامی ایران این مفاد منتشر شده از سوی آکسیوس را تایید نکردهاند، اما خبرگزاری تسنیم در خبری آورده است که شنیدهها حاکیست آمریکا در هفتههای گذشته تلاش میکرد آزادسازی داراییهای ایران را به توافق نهایی احتمالی در موضوع هستهای گره بزند، اما ایران تاکید کرده است که دستکم بخشی از آن در همان ابتدای اعلام تفاهم باید آزاد شود. ضمن آنکه سازوکار آزادسازی بخش دیگر نیز باید در طول روند مذاکرات مشخص باشد و در صورتی که آمریکاییها دوباره مانع آزادسازی شوند، ایران در مذاکرات آتی تجدیدنظر خواهد کرد.
مواضع مقامات آمریکا و ایران
دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، در شبکه اجتماعی Truth Social اعلام کرد توافق با ایران تا حد زیادی نهایی شده و بهزودی تنگه هرمز بازگشایی میشود. او افزود که با رهبران کشورهای منطقه (مانند عربستان، امارات، قطر، پاکستان، ترکیه و مصر) و همچنین بنیامین نتانیاهو درباره این صلح گفتگو کرده و حمایت اولیه آنها را جلب کرده است.
در مقابل، یک منبع آگاه نزدیک به تیم مذاکرهکننده ایران در گفتوگو با خبرگزاری فارس اعلام کرد که سه مسئله اساسی و حلنشده همچنان باقی است و تا زمان تعیین تکلیف آنها، مذاکرات پیش نخواهد رفت. این منبع تاکید کرد که واشنگتن از رویکرد تهدید عقبنشینی کرده، اما مقامات آمریکایی در پیامهای غیرعلنی از تهران خواستهاند سخنان علنی ترامپ را در چارچوب مصرف داخلی آمریکا تفسیر کند.
پیشنویس توافق فاقد هرگونه تعهد هستهای ایران است
تکذیب اخبار آکسیوس در مورد مفاد تفاهمنامه میان تهران و واشنگتن
خبرگزاری مهر نوشت: «یک منبع مطلع در گفتگو با خبرنگار مهر خبر منتشر شده توسط رسانه نزدیک به رژیم صهیونیستی را تکذیب کرده و گفت: این موارد ادعاها و روایت طرف آمریکایی است و نمی تواند مورد تایید طرف ایرانی قرار گیرد.»
فارس: احتمال دبه آمریکا در یکی از بندهای توافق اولیه؛ ایران بر مواضع خود ایستاده است
روبیو: اعلام رسمی توافق صلح با ایران احتمالاً تا اواخر امروز
شبکه العربیه خبر گزارش داد که مارکو روبیو گفت که در ۴۸ ساعت گذشته پیشرفتهایی در مورد طرح کلی راهحل احتمالی برای بحران تنگه هرمز اعلام شده است و اعلام رسمی در مورد جزئیات آن ممکن است اواخر امروز انجام شود.
وی دراین کنفرانس خبری اظهارکرد: فکر میکنم امروز اخبار بیشتری درباره وضعیت ایران منتشر شود، احتمال شنیدن اخبار خوب در چند ساعت آینده در مورد تنگه هرمز وجود دارد.
نظر شما