به گزارش خبرگزاری ایمنا، در دنیای فوتبال «جامجهانی» فراتر از یک مسابقه ورزشی است و در واقع نماد عزت ملی و نقطه اوج توانمندی فنی و مدیریتی یک کشور در عرصه فوتبال است؛ تیم ملی ایران نیز از چنین قاعدهای مستثنی نیست و با اینکه شاگردان قلعهنویی با شایستگی تمام مجوز حضور در جامجهانی ۲۰۲۶ را به دست آوردهاند برای حضور در این رقابت با چالشهای بسیاری روبهرو شدهاند.
آنچه امروز میان اهالی فوتبال از کادر فنی تا هواداران موجی از تردید و دغدغه را ایجاد کرده است، یک سوال بنیادین را مطرح میکند: «آیا امکان حضور در جام جهانی برای تیم ملی ایران وجود دارد؟» این پرسش، نه از روی بدبینی، بلکه برآمده از رفتارهای غیرحرفهای آمریکا و سکوت بیمعنای فیفاست. از نظر فنی تیم کشورمان با چند دغدغه بزرگ روبهروست.
از یکسو نداشتن بازیهای تدارکاتی در سطح استاندارد بهویژه در شرایطی که رقبای جهانی با دقت و برنامه روی آمادگی خود کار میکنند و از سوی دیگر تعطیلی لیگ برتر بهدلیل جنگ تحمیلی رمضان که به پایین آمدن سطح فنی و کیفی ملیپوشان ایران دامن زده است دست به دست یکدیگر دادهاند تا اهالی فوتبال چندان به موفقیت تیم کشورمان در جامجهانی خوشبین نباشند، این در حالی است که پس از مشخص شدن قرعه تیم ملی و همگروه شدن شاگردان قلعهنویی با نیوزیلند، مصر و بلژیک بسیاری از فوتبالدوستان رویای صعود از مرحله گروهی را در سر پروراندند.
در عرصه بینالمللی نیز سایه سنگین سیاستها بر سر فوتبال ایران سنگینی میکند. برای نمونه صادر نشدن ویزا یا تهدید جانی بازیکنان ایران توسط ترامپ و از همه مهمتر سکوت فیفا برابر این رفتارها موجب شده است حضور ملیپوشان کشورمان در بازیهای جهانی در هالهای از ابهام قرار بگیرد. به طور کلی فوتبال ایران بر سر دو راهی رفتن یا نرفتن به جامجهانی ۲۰۲۶ قرار گرفته است و خبرگزاری ایمنا روز گذشته با برگزاری میزگردی با حضور رسول کربکندی، کارشناس فوتبال، محمدرضا ساکت، مدیر فوتبالی کشورمان و رسول نظری، عضو هیئت علمی دانشگاه به بررسی همهجانبه این سوال پرداخته است که بخش نخست آن را مطالعه خواهیدکرد.
جامجهانی ویترین فوتبال است
رسول کربکندی، کارشناس فوتبال کشورمان با اشاره به شرایط تیم ملی برای حضور در جامجهانی اظهار کرد: بدون تردید بهدلیل شرایط جنگی نباید انتظار داشت عموم مردم آنچنان که باید و شاید به فوتبال و حتی جامجهانی فکر کنند. در سه دوره جامجهانی بهعنوان بازیکن و میهمان حضور داشتهام؛ بر اساس این تجربه باید بگویم که رقابتهای جامجهانی ویترین بزرگ فوتبال جهان است و تمام کشورها تلاش میکنند در این تورنمنت حضور داشته باشند، چراکه از زوایای مختلف همهچیز دیدنیتر است. اینکه به این دوره از مسابقات برویم یا نرویم تصمیمی است که سیاستمداران ما باید درباره آن نظر نهایی را دهند، اما باید این موضوع را در نظر گرفت که قرار است به جایی برویم که بامشکلات متعددی روبهرو خواهیم شد.
وی افزود: فدراسیون فوتبال ۱۰ شرط را برای حضور در این دوره از رقابتهای جامجهانی در نظر گرفته است، اما باید به این توجه کرد شرایط این دوره با جامجهانی ۲۰۲۲ قطر متفاوت است؛ قطر در مشت ما بود و همهچیز مطابق با میل ما جلو رفت و کشور میزبان نقطه نظرات فدراسیون را اجرایی کرد. در آمریکا همهچیز متفاوت است و این کشور در مسیر خواستههای ما حرکت نخواهد کرد. حواشی پیش آمده برای تیم ملی فوتبال بانوان در استرالیا ثابت میکند شاگردان قلعهنویی در جامجهانی ۲۰۲۶ کار دشواری خواهند داشت. با این وجود اگر بخشی از شروط ما پذیرفته شود، راحتتر میتوانیم اعزام شویم، البته شروط فدراسیون آنچنان که باید و شاید مورد پذیرش کشور میزبان و فیفا نیست.
در جامجهانی ۲۰۲۶ شرایط پیچیده و حساستر است
کارشناس فوتبال کشورمان تصریح کرد: در هر صورت اگر قرار است تیم ملی در بازیهای جهانی حضور پیدا کند، بازیکنان ما باید آماده هرگونه برخوردی باشند و حتی بدانند این امکان وجود دارد که در هتل آرامش نداشته باشند یا در زمین مسابقه علیه آنها شعارهایی سر داده شود. برای نمونه در جامجهانی فرانسه در جدال میان ایران و آمریکا برخی از وطنفروشان حواشی را ایجاد کردند که البته با واکنش پلیس همراه بود.
وی ادامه داد: در جامجهانی ۲۰۲۶ شرایط پیچیده و حساستر است و بازیکن باید بداند در این دوره از مسابقات باید آرامش خود را حفظ کند. هیچکدام از بازیهای این دوره جای دعوا نیست؛ چراکه هر رفتار هیجانی به ضرر تیم کشورمان خواهد بود. در واقع شاگردان قلعهنویی باید رفتار و بازی حرفهای از خود ارائه دهند.
برای صعود شرایط ایدهآلی نداریم
کربکندی با اشاره به مسیر دشوار تیم ملی در بازیهای جهانی خاطرنشان کرد: برخی رسانهها میگویند کسب نتیجه در جامجهانی اهمیت ندارد و تیم ملی تنها برای دفاع از نام ایران به میدان خواهد رفت؛ در صورتی که در جام جهانی پیاده کردن چنین تفکری چندان آسان نیست. این امکان وجود دارد تعدادی از وطنفروشان در هتل و حتی در ورزشگاه برای شاگردان قلعهنویی حاشیه ایجاد کنند و بعید میدانم شروط فدراسیون بهطور کامل و جامع توسط کشور میزبان اجرا شود. از نظر تضمین امنیت شاید آمریکا چنین مسئولیتی را بپذیرد، اما بازیکنان باید از طریق آموزشهای مختلف یاد بگیرند که شرایط روحی خود را کنترل کنند. بعضی اتفاقها باید پیشبینی شود تا بازیکنان تفکر مناسبی برای برخورد با مشکلات داشته باشند و آرامش خود را حفظ کنند.
وی درباره حضور ایران در گروه G بیان کرد: برخی فکر میکنند تیم ملی ایران در گروهی قرار دارد که صعود از آن بسیار آسان است، اما من اعتقاد دارم گروه تیم ملی آسانِ بسیار سخت است؛ چراکه در حال حاضر تیم کشورمان هیچ مسیر درستی را طی نکرده است. رقابتهای لیگ برتر بهدلیل جنگ تحمیلی رمضان تعطیل شد و بازیکنان از شرایط مسابقه دور ماندند، بازیهای تدارکاتی مناسب انجام ندادهایم و تنها دیدار درونتیمی برگزار کردهایم، از سوی دیگر نیمی از بازیکنان تیم ملی لژیونر هستند و اگر کارهای فنی و تاکتیکی را بخواهیم مرور کنیم زمانبر است. بدون تردید نمیتوان تاکتیک ویژهای را در این مدتبه بازیکنان دیکته کرد. تمام این موارد دست به دست یکدیگر میدهد تا متوجه شویم با اینکه گروه آسانی داریم، اما از شرایط ایدهآلی برخوردار نیستیم.
بهدلیل نتیجهگرایی از جوانگرایی ترسیدیم
کارشناس فوتبال کشورمان درباره حواشی دیگری که امکان دارد گریبانگیر تیم ملی شود، اضافه کرد: امکان دارد برای برخی اعضای تیم ملی و بازیکنان ویزا صادر نشود یا حتی کشور میزبان حاشیهای جدید علیه تیم ملی ایجاد کند و شرایط روحی بازیکنان را به هم بریزد، بنابراین اردویی که در حال حاضر برگزار کردهایم تنها آمادگی جسمانی مهرههای تیم ملی را ارتقا میدهد و این در حالی است که لژیونرها کنار تیم نیستند.
وی با اشاره به میانگین سنی بالای تیم ملی در جامجهانی ۲۰۲۶ تاکید کرد: تمام تیمهای دنیا پس از به صدا درآمدن سوت پایان جامجهانی برای چهار سال بعد دست به جوانگرایی میزنند، اما این جوانگرایی در تیم ملی رخ نداد، زیرا ما نتیجهگرا هستیم و به امید قهرمانی در جام ملتهای آسیا از فرصت دادن به بازیکنان جوان پرهیز کردیم. تفکر جوانگرایی در کادر فنی تیم ملی وجود نداشت و نتیجهگرایی موجب شد بهترین فرصت را برای انجام این مهم از دست دهیم.
حضور در جامجهانی یک افتخار است
کربکندی یادآور شد: در جامجهانی ۲۰۲۲ مسنترین تیم بودیم و بعید میدانم در این دوره شرایط تغییر کند، اگر هم چند بازیکن جوان همراه تیم میروند به این دلیل است که میانگین سنی کاهش پیدا کند، بهطور کلی ترکیب تیم ملی برای بازیهای جامجهانی مشخص است و شاید یک یا دو تغییر در آن ایجاد شود.
وی بیان کرد: رفتن به جامجهانی برای مربی و بازیکن افتخار است، چراکه حضور در بازیهای جهانی دستاورد کوچکی نیست، بنابراین کادر فنی و ملیپوشان ما علاقهمند به حضور در این دوره از رقابتها هستند، اما از نظر من باید خیلی زودتر جوانگرایی را انجام میدادیم تا در این دوره پیشرفت آشکاری داشته باشیم، البته فکر نمیکنم در جامجهانی ۲۰۲۶ چنین چیزی از تیم ملی دیده شود.
تیم ملی ایران به جامجهانی دعوت نشده، بلکه صعود کرده است
در ادامه محمدرضا ساکت، مدیر فوتبالی کشورمان در بررسی شرایط تیم ملی برای حضور در جامجهانی ۲۰۲۶ اظهار کرد: ابتدا وظیفه خود میدانم که یاد تمام شهدای جنگ تحمیلی رمضان بهویژه دو شهید فوتبالیست اصفهان را گرامی بدارم، قله فوتبال جامجهانی است که بهعنوان یک همایش بینالمللی شناخته میشود. میگویند تعداد عضوهای فیفا بیش از سازمان ملل است و به همین دلیل تمام کشورها تلاش میکنند در بازیهای جهانی حضور پیدا کنند. از نظر فوتبالی کشورهای دنیا به دو دسته تقسیم میشوند گروه نخست آنها که به جامجهانی رفتهاند و گروه دوم آنها که به جامجهانی نرفتهاند. طبیعی است هر کشوری برای بالندگی فوتبال خود و استفاده از ظرفیتهای فنی و مدیریتی فوتبال جهان تلاش میکند که راهی جامجهانی شود.
وی افزود: باید این نکته را در نظر گرفت که تیم ملی ایران به جامجهانی دعوت نشده است؛ ملیپوشان ایران برنده شدهاند و صعود کردهاند؛ تیم کشورمان با قدرت مجوز حضور در این بازیها را دریافت کرده است. در این دوره برای نخستینبار ۴۸ تیم در جامجهانی حضور دارند و سه کشور نیز میزبان بازیها هستند و همین ویژگیها این دوره را خاص کرده است. ورزش نخست آمریکا فوتبال نیست، اما در هر صورت این کشور میزبان است و انتظار میرود آمریکا همچون میزبانان دورههای گذشته میزبانی استاندارد، قوی، همه جانبه و دور از مولفههای سیاسی داشته باشد، البته رئیسجمهور این کشور رفتار، گویش و صحبتهای طبیعی ندارد و تنشهای روحی و فکری بسیاری دارد.
رئیس فیفا در معرض یک چالش قرار گرفته است
مدیر فوتبالی کشورمان تصریح کرد: تاکید میکنم که تیم ملی ایران به جامجهانی صعود کرده و یک حق بینالمللی را به دست آورده است، بهعنوان یکی از اهالی فوتبال آرزوی قلبی دارم که تیم کشورمان راهی جامجهانی شود، اما مولفههای ویژه دیگری در این اعزام تاثیرگذار هستند. فیفا و اینفانتینو بهدلیل بعضی کنشها و رفتارهای غیرطبیعی در برخورد با میزبانی آمریکا همچون اهدای مدال صلح به ترامپ زیر سوال رفتهاند، در واقع رئیس فیفا در معرض یک چالش قرار گرفته است و همانطور که مهدی تاج گفت این فیفا ضعیفترین فیفای تاریخ است. صحبت رئیس فدراسیون یک شعار نیست و آشکارا در رفتارهای اینفانتینو میشود به همین دلیل است که در کلام و رفتار رئیس آشفتگی به چشم میخورد.
وی ادامه داد: رئیس فیفا در تلاش است تا جامجهانی بدون کوچکترین تغییر و چالشی برگزار شود؛ اینکه وی ۱۲ ساعت پرواز میکند و به اردوی تیم ملی ایران میرود تا به شاگردان قلعهنویی خوشامد بگوید و حضور ملیپوشان در جامجهانی را تضمین کند به این دلیل است که اینفانتینو تلاش میکند آخرین جامجهانی دوران خود را بدون نقص برگزار کند. اینفانتینو به شیوههای مختلف در تلاش است تا دایره تیمهای حاضر در جامجهانی را افزایش دهد تا در رایگیری دوره بعد کنگره نیز رای آورد. بسیاری از کشورها تمایل دارند در جامجهانی حضور پیدا کنند، چراکه صحنهای عظیم از جلوههای فرهنگی، اجتماعی، ملی، اخلاقی، آداب، رسوم، تکنولوژی و فناوریهای جدید در این بازیها به نمایش گذاشته میشود، بنابراین ایران به جامجهانی صعود کرده و این حق را با شایستگی به دست آورده است. بهطور کلی اعتقاد دارم تیم کشورمان باید راهی جامجهانی شود، اما مبانی را نیز باید رعایت کند.
نرفتن ایران به جامجهانی برای فیفا حاشیه میسازد
ساکت با اشاره به سکوت فیفا برابر رفتارهای آمریکا خاطرنشان کرد: فیفا و اینفانتینو در تلاش هستند خود را از رفتارهای غیرکلاسیک و غیرحرفهای ترامپ جدا کنند؛ آمریکا، کانادا و مکزیک تنها برگزارکننده بازیهای جامجهانی هستند و در واقع فیفا میزبان اصلی مسابقات است؛ به همین دلیل این نهاد سعی میکند به بهترین نحو این دوره از مسابقات را برگزار کند. اتفاقی که برای اعضای فدراسیون در کانادا رخ داد، ارکان مدیریتی فوتبال ایران را بیدار کرد تا هوشیارتر آماده حضور در رقابتهای جامجهانی شوند.
وی اضافه کرد: فدراسیون باید تلاش کند حضور قدرتمندی در جامجهانی داشته باشد؛ همانطور که تاکید کردم فیفا تلاش میکند این دوره از رقابتهای جامجهانی را بدون حاشیه برگزار کند و حضور نداشتن ایران در بازیهای جهانی برای این نهاد حاشیه است. فیفا برای غیبت احتمالی ایران در جامجهانی دلنگرانی دارد؛ چراکه وقتی این نهاد به کشوری امتیاز میزبانی میدهد الزامات و پروتکلهایی را به آن کشور ارائه میدهد و از مقامهای ارشد کشور میزبان امضا میگیرد. برای نمونه کشور میزبان باید به تمام تیمها ویزا دهد، برای هواداران و خبرنگاران بستر ورود را فراهم کند یا برای نمونه به تعداد تمام کشورها بیس کمپ مناسب ایجاد کند. تمام این موارد الزامات مختلفی هستند که آمریکا، کانادا و مکزیک برای آن تاییدیه دادهاند. در چنین شرایطی فیفا باید مطالبه این الزامها را داشته باشد.
فیفا در اسارت جزیرهنشینهای اپستین است!
رسول نظری، عضو هیئت علمی دانشگاه نیز در ادامه بررسی رفتن یا نرفتن تیم ملی به جامجهانی اظهار کرد: ۲۱۱ کشور در جهان وجود دارند که تمام آنها عضو فیفا هستند و این نهاد بهعنوان پرعضوترین سازمان بینالمللی جهان شناخته میشود، البته در کنگرههای فیفا و سازمانهای بینالمللی غیر از ۲۱۱ کشور، تعدادی سازمان همراه در فرایند تصمیمگیری مشارکت دارند. بر این باور هستم این نهاد بزرگ بینالمللی در اسارت جزیرهنشینهای اپستین آمریکا است؛ سند این حرف من بلایی است که پس از انتخاب روسیه بهعنوان میزبان جامجهانی ۲۰۱۸، FBI آمریکا سر سپبلاتر آورد. در حال حاضر نیز اینفانتینو بهعنوان شاگرد سپبلاتر بهخوبی درس خود را یاد گرفته است که اگر میخواهد دِه را بچاپد باید دم کدخدا را ببیند. نمیتوان گفت فیفا در ضعیفترین دوران خود قرار گرفته است، اما از بد حادثه فردی رئیسجمهور یکی از کشورهای میزبان جامجهانی شده است که خود را پادشاه آمریکا میداند و به همین دلیل در هفتههای گذشته علیه وی تظاهرات گستردهای در این کشور رخ داد.
وی افزود: در اجلاس سیاسی شرمالشیخ که قرار بود نقشه راه ابراهیم توسط کشور صهیونیستی و کشورهای منطقهای عرب در کشور مصر مشخص شود برای نخستینبار رئیس فیفا با دعوت دونالد ترامپ در آن حضور پیدا کرد، بنابراین باید پذیرفت که فیفا در اسارت جزیرهنشینهای اپستین است. در مدیریت استراتژیک، نرمافزاری تحت عنوان سناریو ویزارد وجود دارد که بر اساس آن اگر بخواهیم برای سیستم یا سازمانی استراتژی طراحی کنیم باید مجموعهای از عوامل متعدد را در اختیار آن قرار دهیم و در نهایت بر اساس دیدگاههایی که وجود دارد سناریو تحویل میگیریم، در حال حاضر سوال ما این است که راهی جامجهانی شویم یا خیر؟ در این خصوص باید گفت برای هر تحلیل استراتژیک باید پنج دسته داده را در نظر بگیریم که شامل پیشرانها، نبود قطعیتها، شگفتیسازها، روندها و عوامل در حال ظهور میشود.
آمریکا میخواهد از جامجهانی بهعنوان اهرم فشار استفاده کند
عضو هیئت علمی دانشگاه تصریح کرد: انتظار میرود اعضای فدراسیون در فرصت باقیمانده جلسهای نخبگانی برگزار کنند و از خروجی آن جلسه نهایت استفاده را ببرند. از نظر من جامجهانی ۲۰۲۶ بسیار ویژه است، حتی اگر نهم اسفند سال گذشته امام خامنهای (رضوان الله علیه) به شهادت نمیرسیدند و ما درگیر یک جنگ تمامعیار نشده بودیم، باز هم این دوره از بازیهای جهانی ویژه بود.
وی ادامه داد: جامجهانی ۲۰۲۶ یکی از محورهایی است که آمریکا میخواهد از آن برای نشاندن ما پشت میز مذاکره با نگاه آنچه من میگویم را امضا کن، استفاده کند که درباره آن در ادامه صحبت خواهم کرد. در رویکردهای جدید مدیریت استراتژیک دیگر نتایج اهمیتی ندارند، بنابراین دغدغه اهالی فوتبال ما دیگر پیروزی مقابل نیوزیلند، مصر و بلژیک یا صعود از مرحله گروهی نیست. مردم انتظار دارند در این دوره به مراحل بالاتر جامجهانی راه پیدا کنیم، اما در این میان یک اما وجود دارد. ایران پس از جنگ تحمیلی دوازدهروزه و جنگ تحمیلی رمضان شرایط متفاوتی را تجربه کرده است و با وضعیت ویژهای راهی جامجهانی میشود، بنابراین اگر انتظار داشته باشیم از مرحله گروهی صعود کند باید عوامل مختلفی را مدنظر قرار دهیم.
حضور در جامجهانی یک فرصت است
نظری خاطرنشان کرد: با تمام این تفاسیر باید از نتایج عبور کنیم و روی پیامدها تمرکز داشته باشیم؛ از نظر من در این دوره از رقابتهای جامجهانی چالشهای متفاوتی همچون کارشکنی دولت آمریکا پیشروی ماست. ضمن اینکه ما با تحریمهای مسافرتی روبهرو هستیم، از سوی دیگر بهدلیل اینکه درگیر تحریمهای مالی هستیم با مشکل جابهجایی پول هم دستوپنجه نرم میکنیم. یکی از چالشهایی که به آن هیچ توجهی نمیشود احتمال دستگیری اعضای تیم ملی است که باید مورد توجه قرار بگیرد. بدون تردید سلطنتطلبها و وطنفروشها از همین حالا در سیاتل و لسآنجلس برای سنگاندازی مقابل ملیپوشان ایران خود را آماده میکنند.
وی اضافه کرد: تاثیر درگیریهای نظامی منجر به آن میشود که در جامجهانی نگرانیهای امنیتی داشته باشیم و چالشهای دیگری همچون صادر نشدن ویزا برای اهالی فوتبال ما وجود دارد. تحلیل من پیش از قرعهکشی این بود که فیفا بازیهای ایران را به مکزیک منتقل میکند و این منطقیترین راهی بود که این نهاد میتوانست انتخاب کند، اما از اجرای آن اجتناب کرد. مهمترین بندی که اعضای فدراسیون باید روی آن تاکید داشته باشند تامین امنیت اعضای تیم ملی ایران است. بر این باور هستم به جای اینکه نگران چالشهای پیشرو باشیم با تسلط کامل بر پروتکلهای پزشکی، امنیتی، مدیریتی، اجرایی، بینالملل، مارکتینگ میتوانیم از حضور در جامجهانی یک فرصت بسازیم.
نظر شما